Türkiye’de plastik kirliliğini azaltmaya yönelik önemli bir düzenleme gündemde. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, plastik çatal, bıçak, tabak, pipet ve kulak pamuğu çubuğu gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya sunulmasını yasaklayacak yeni bir yönetmelik üzerinde çalışıyor. Düzenlemenin, görüş sürecinin ardından 2026 yılı sonunda yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Plastik kirliliğine karşı yeni adım
Hazırlanan düzenleme, Türkiye’de yürütülen Sıfır Atık Hareketi kapsamında atılan önemli çevre adımlarından biri olarak görülüyor. Bakanlık, depozito sistemiyle içecek ambalajlarının geri dönüşümünü teşvik ederken, şimdi de tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımını azaltmayı hedefliyor.
Yeni yönetmelikle birlikte çevreye zarar verdiği belirtilen birçok plastik ürünün piyasaya arzının tamamen durdurulması planlanıyor.
Yasaklanması planlanan ürünler
Taslak düzenlemeye göre şu ürünlerin satışının sona erdirilmesi hedefleniyor:
-
Plastik çatal, bıçak ve kaşık
-
Plastik tabak ve yemek çubukları
-
Plastik pipet ve içecek karıştırıcıları
-
Köpük (EPS) gıda kapları ve içecek kapları
-
Plastik kulak pamuğu çubukları
-
Tek kullanımlık plastik bardaklar
Bu ürünlerin yerine cam, porselen, karton ve ahşap gibi doğa dostu alternatiflerin kullanılması teşvik edilecek.
1,5 milyon ton karbon salımı engellenecek
Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte çevresel etkilerin ciddi şekilde azaltılması hedefleniyor. Yetkililere göre tek kullanımlık plastiklerin piyasadan kaldırılması sayesinde:
-
Yıllık 1,5 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önüne geçilecek
-
Yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyeti tasarrufu sağlanacak
Plastik kullanımına yönelik yeni kısıtlamalar da gelebilir
Yetkililer, ilerleyen süreçte bazı ürünlerde tamamen yasak yerine kısıtlama veya işaretleme uygulamaları da planlıyor. Özellikle şu ürünlerin tüketiminin azaltılması hedefleniyor:
-
Plastik içeren içecek bardakları
-
Plastik içeren gıda kapları
-
Kargo poşetleri
-
Islak mendiller ve yüzey temizleme havluları
Türkiye’de plastik tüketimi dikkat çekiyor
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Türkiye’de tek kullanımlık plastik tüketimi oldukça yüksek seviyelerde bulunuyor.
2022 yılında ülkede tüketilen bazı plastik ürün miktarları şöyle:
-
155 bin ton plastik içecek şişesi
-
120 bin ton plastik bardak
-
63 bin ton gıda kabı
-
32 bin ton plastik çatal ve kaşık
-
25 bin ton plastik tabak
-
10 bin ton plastik pipet
Toplamda 709 bin tondan fazla tek kullanımlık plastik ürün tüketildiği belirtiliyor.
Avrupa’da da benzer yasaklar uygulanıyor
Avrupa Birliği’nin 2019 yılında kabul ettiği Single‑Use Plastics Directive kapsamında birçok Avrupa ülkesi tek kullanımlık plastikleri yasaklamaya başladı.
Başta Fransa, Almanya, İspanya, Hollanda ve İrlanda olmak üzere birçok ülkede plastik pipet, tabak ve servis ürünlerine yönelik kısıtlamalar yürürlüğe girdi.
Türkiye’de hazırlanmakta olan yeni düzenlemenin de bu uygulamalarla uyumlu olması hedefleniyor.
